Sân phơi - nơi nắng và gió trò chuyện với hạt cà phê

2026-02-06T20:57:00-05:00 2026-02-06T20:57:00-05:00 https://xiphocafe.vn/blog/san-phoi-ca-phe-199.html https://xiphocafe.vn/uploads/blog/2026_02/image-20260204085752-1.jpeg

Sân phơi với nắng gió tự nhiên, là chiếc giường của những mẻ cà phê trong quá trình sơ chế. Ở đó, cà phê học cách kiên nhẫn trước thiên nhiên để âm thầm chuyển mình, âm thầm đánh thức từng lớp hương, từng tầng vị bên trong.

Những chiếc giường ngoài trời

Ở những nông trại đồng hành Xì Phố, cà phê không nằm trực tiếp trên nền đất. Chúng được đặt trên những giàn phơi, nơi không khí có thể đi qua cả bên dưới lẫn bên trên. Đó chính là những chiếc giường ngoài trời cho cà phê được nằm yên, dù ngày hay đêm, trong quá trình sơ chế làm khô.

Những giàn phơi cao khỏi mặt đất lặng lẽ nằm đó, chờ những mẻ cà phê vừa được làm sạch mang ra. Người nông đổ cà phê lên giàn lưới, trải đều tay. Những âm thanh lạo xạo rất khẽ của cà phê, rồi nằm im lìm đón nắng gió. 

Những chiếc giường thông thoáng đa chiều chính là để đảm bảo quá trình sơ chế không xảy ra lỗi. Khi cà phê khô, nước không chỉ bốc hơi từ bề mặt trên, mà còn thoát ra từ mọi phía. Nếu đặt sát đất, phần đáy sẽ giữ ẩm lâu hơn, dễ sinh mùi lạ hoặc nấm mốc. Giàn phơi cao giúp gió luồn qua, mang theo hơi nước đi mất, để lại hạt khô đều từ trong ra ngoài.

Dẫu ngày nắng hay mưa, cà phê im lìm nằm đó. Mỗi ngày, tưởng như nằm im nhưng vẫn có những cú trở mình từ bên trong đến bên ngoài, như màu của vỏ và bề mặt hạt ngày qua ngày sẽ đổi sắc. 

Nhờ có nắng gió cuốn hơi ẩm trong hạt mang đi xa và làm khô để cà phê không bị “ngộp” trong chính hơi ẩm của mình.

Quá trình ấy, nắng gió dạy cho người nông dân kiên nhẫn cùng mỗi hạt cà phê. Không có con đường tắt cho việc phơi khô. Nếu vội, nếu nóng lòng muốn đẩy nhanh, hạt sẽ khô bên ngoài nhưng còn ẩm bên trong. Khi rang lên, sự ẩm ấy sẽ biến thành những lỗi vị khó sửa: mùi cỏ, mùi đất, hoặc vị đắng chát không đáng có.

Mỗi lần đảo là một lần đánh thức

Phơi cà phê không phải là việc đặt hạt xuống rồi để đó. Mỗi ngày, người nông dân phải đảo cà phê nhiều lần. Bàn tay lùa qua lớp hạt, nhấc lên, trải ra, xoay mặt này sang mặt kia.

Mỗi lần đảo là một lần đánh thức. Hạt đang nằm yên được xoay mình, phần dưới được đưa lên đón nắng, phần trên được đưa xuống để gió làm việc. Nhờ vậy, độ khô được phân bố đều, không có hạt nào bị bỏ quên.

Quan trọng, để đảm bảo quá trình phơi trên giàn đón đủ nắng đủ gió ấy, cà phê luôn được rải mỏng trên giàn phơi. Không chồng lớp, không để hạt đè lên nhau. Nguyên tắc này nghe đơn giản, nhưng lại quyết định rất nhiều đến chất lượng cuối cùng.

Khi phơi mỏng, mỗi hạt đều có đủ không gian để nắng và gió chạm tới. Hơi ẩm thoát ra nhanh và đồng đều. Nếu phơi dày, lớp trên khô trước, lớp dưới giữ ẩm lâu. Sự chênh lệch ấy tạo ra những hạt khô, những hạt còn ướt trong cùng một mẻ. Khi rang, những hạt khô sẽ phản ứng nhanh với nhiệt, trong khi hạt ẩm chậm hơn. Kết quả là hương vị trong tách cà phê dễ bị khó chịu. Chính vì vậy, sân phơi không chỉ là chỗ để cà phê nằm mà là nơi định hình sự nhất quán của hương vị.

Chuyên môn của người nông dân chính là sự tỉ mỉ quan sát, kinh nghiệm qua từng mùa vụ. Sờ vào hạt, người nông dân sẽ biết được bề mặt đã khô tới đâu. Nhấc một nắm lên, nghe tiếng hạt lạo xạo chạm vào nhau, họ biết độ giòn đã đạt chưa. Ngửi mùi trong gió rồi nhận ra lúc nào mùi ẩm đã biến mất, nhường chỗ cho mùi nắng và hương nhẹ của cà phê khô.

Nếu mùi trong gió là mùi nắng, mùi hạt khô, mùi trong trẻo, chúng tôi biết mẻ cà phê đang phát triển tốt hương vị của mình. Nếu có chút gì đó lạ, ẩm, hoặc nặng mùi, chúng tôi sẽ quay lại, xem từng góc giàn phơi, từng lớp hạt. Ở Xì Phố, sân phơi không chỉ là một công đoạn, đó là nơi hạt cà phê học chuyển mình trước thiên nhiên và kiên nhẫn trước khi bước vào xưởng rang.